Sản xuất lương thực của Xê-nê-gan đã tăng gấp đôi từ năm 1960 nhưng do tăng trưởng dân số cao nên sản lượng lương thực/người dân đã sụt giảm gần 50%. Sản xuất trong nước chỉ đáp ứng được khoảng 20% nhu cầu trong nước (200.000 tấn). Ở khu vực châu Phi cận Xahara, Xê-nê-gan là nước nhập khẩu gạo lớn thứ hai sau Nigiêria và đứng thứ 10 trên thế giới. Gạo chiếm khoảng 48% tổng giá trị nhập khẩu nông sản chế biến. Các nước cung cấp chính chủ yếu ở châu Á như Thái Lan, Việt Nam, Ấn Độ và Pakistan. Ngoài ra còn có một số nước của EU, Mỹ, châu Mỹ La tinh. Năm 2008, Việt Nam đã xuất khẩu sang thị trường Xê-nê-gan 208.513 tấn gạo đạt kim ngạch 93,8 triệu USD.
Gạo nhập khẩu vào Xê-nê-gan phần lớn là gạo tấm, chiếm đến 95% tổng khối lượng. Trên thị trường quốc tế, gạo tấm được xem là thứ phẩm do vậy giá rẻ hơn nhiều so với gạo nguyên hạt. Tuy nhiên, người tiêu dùng Xê-nê-gan lại thích gạo tấm hơn, chẳng hạn năm 2003, gạo tấm bán tại TP St-Louis (gần trung tâm sản xuất lúa địa phương thuộc thung lũng sông Xê-nê-gan) với giá 20-40 franc CFA/kg tuỳ theo mùa, tức là đắt hơn từ 10-20% gạo nguyên hạt sản xuất trong nước. Sự ưa chuộng này có thể do thay đổi thói quen ăn uống của người dân sau thời kỳ thường xuyên ăn những loại sản phẩm sẵn có trong giai đoạn thuộc địa và sau thuộc địa.
Trước thời kỳ thực dân, Xê-nê-gan có trồng một số giống lúa nhưng khi đó gạo là một sản phẩm xa xỉ chứ không phải một thức ăn thiết yếu. Chính trong thời kỳ thuộc địa mà gạo đã trở thành một yếu tố không thể tách rời trong chế độ ăn của người Xê-nê-gan. Kể từ khi giành độc lập năm 1960, tiêu thụ gạo của Xê-nê-gan đã tăng gần 1000% trong 4 thập kỷ và hiện ở mức khoảng 1 triệu tấn/năm. Trong khi mức tiêu thụ bình quân trên thế giới khoảng 40 kg gạo/người/năm thì ở Xê-nê-gan số lượng này là 70 kg/người /năm và kể từ những năm 70, gạo đã thay thế hạt kê làm thức ăn cơ bản. Trong những hộ gia đình thành thị, gạo chiếm 54% tiêu thụ ngũ cốc và 18% tổng chi tiêu. Ở các vùng nông thôn, tỷ lệ này lần lượt là 24 và 25%. Điều đó chứng tỏ các hộ gia đình nông thôn nghèo hơn và dành ít tiền để chi cho các sản phẩm ngoài lương thực.
Sự tăng tiêu thụ gạo một cách đầy ấn tượng nói trên bắt nguồn từ nhiều yếu tố, thể hiện những xu thế và việc thực thi chính sách điều chỉnh không chỉ ở Xê-nê-gan mà còn tại những nước khác thuộc khu vực cận Xahara.
Trong thời kỳ thuộc địa, gạo được nhập khẩu với khối lượng lớn để điều tiết giá lương thực và song song với đó, tạo điều kiện sản xuất lạc, một sản phẩm có giá trị thương mại cao. Trước khi bị thực dân hoá, Xê-nê-gan đã xuất khẩu dầu lạc sang châu Âu. Sau thời kỳ này, đỗ lạc đã trở thành sản phẩm xuất khẩu chính của Xê-nê-gan. Một yếu tố khác cũng khuyến khích việc nhập khẩu gạo là tại Đông Dương, một thuộc địa khác của Pháp, việc sản xuất và xuất khẩu gạo cũng đặt dưới sự kiểm soát của Pháp. Phần lớn gạo của Đông Dương khi đó được xuất sang các nước thuộc địa ở Tây Phi.
Trong suốt 20 năm sau ngày độc lập, chính sách nhập khẩu này vẫn không thay đổi và Xê-nê-gan vẫn tiếp tục xuất khẩu lạc và nhập khẩu gạo. Tuy nhiên, quá trình công nghiệp hoá nhanh dường như đã tạo ra những cơ hội tốt hơn cho việc phát triển kinh tế vì Xê-nê-gan không có nguồn tài nguyên thiên nhiên nào đáng kể. Để đạt được mục tiêu trên, nước này cần phải có một nguồn nhân công rẻ nhưng lực lượng này cũng đòi hỏi nguồn thực phẩm không đắt vì chính họ với mức thu nhập thấp quyết định sức mua. Việc nhập khẩu là phương tiện đơn giản nhất để có được thực phẩm giá rẻ vì xây dựng một hệ thống sản xuất địa phương có thể đáp ứng được nhu cầu trên là rất phức tạp. Hơn nữa, tại châu Phi cận Xahara thời kỳ hậu thuộc địa, tiếng nói của dân đô thị đã và luôn có trọng lượng đối với giới chính trị. Vì vậy, các chiến lược nhằm đẩy mạnh sản xuất lương thực địa phương bằng cách tăng giá bán đã vấp phải sự chống đối quyết liệt.
Ngoài những lý do riêng của Xê-nê-gan, một yếu tố khác cũng không kém phần quan trọng giúp tăng NK loại thực phẩm này là việc chuẩn bị các món ăn làm từ gạo rõ ràng mất ít thời gian hơn, tiêu tốn ít củi hơn và đơn giản hơn những món ăn truyền thống làm từ hạt kê. Điều này giải thích tại sao tỷ lệ đô thị hoá cao tại các quốc gia Tây Phi thường đi cùng với việc tăng tiêu thụ gạo. Việc đẩy mạnh nhập khẩu, chính sách công nghiệp hoá, mức đô thị hoá cao của Xê-nê-gan (khoảng 50%) và hình ảnh tích cực của gạo đã biến sản phẩm này thành thức ăn cơ bản. Việc nhập khẩu đã, đang và sẽ tiếp tục đáp ứng phần lớn nhu cầu về gạo của Xê-nê-gan. Hiện nay, kim ngạch nhập khẩu gạo lên tới khoảng 100 tỷ franc CFA (khoảng 221 triệu USD) và chiếm từ 7-8% tổng giá trị nhập khẩu nói chung.
Lĩnh vực nông nghiệp của Xê-nê-gan đang trong tình trạng ảm đạm với việc giảm sản xuất, diện tích trồng trọt và năng suất đối với phần lớn các loại ngũ cốc (trừ ngô và lúa). Tăng trưởng sản xuất nông nghiệp đã giảm trung bình 0,8%/năm từ năm 1967 đến 2006. Những kết quả yếu kém này là do bối cảnh kinh tế không thuận lợi (giảm giá lạc và bông) và hệ thống quản lý thu gom cũng như kinh doanh không hiệu quả. Ngoài ra, còn do những bất cập trong việc thực hiện các chính sách trong từng lĩnh vực, nhất là không làm chủ được nguồn nước, suy thoái đất, trình độ trang thiết bị và đầu vào còn thấp. Tuy nhiên, theo dự đoán, những kết quả này sẽ được cải thiện trong niên vụ 2008/2009 nhờ lượng mưa đủ và việc thực hiện Chính sách phát triển nông nghiệp vì lương thực và sự phồn vinh (GOANA). Đây là sáng kiến do Tổng thống Abdoulaye Wade đưa ra ngày 18/04/2008 nhằm chấm dứt sự phụ thuộc lương thực của Xê-nê-gan. Chương trình dự kiến, 6 tháng kể từ tháng 10/2008, nước này sẽ sản xuất được 2 triệu tấn ngô, 3 triệu tấn sắn, 500.000 tấn gạo và 2 triệu tấn các loại ngũ cốc khác (kê, lúa miến, fonio).
Thương vụ VN tại Marốc
